📋 İçindekiler Tablosu
- Yasal Dayanak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 125-131
- Ceza: Temel hâlde 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası; nitelikli hâllerde alt sınır 1 yıldan az olamaz
- Kritik Süre: Hakaret suçu kural olarak şikâyete tabidir; 7531 sayılı Kanun’la getirilen düzenlemeye göre şikâyet süresi, öğrenilme tarihi ne olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez
- Görevli Mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi
- Temel İlke: Kaba, nezaket dışı veya ağır eleştiri niteliğindeki sözler hakaret suçunu oluşturmaz; sözlerin onur, şeref ve saygınlığı açıkça rencide edici boyutta olması gerekir
Hakaret suçu, günlük hayatta en sık karşılaşılan ceza hukuku uyuşmazlıklarından biri. Ancak hangi sözlerin hukuken “hakaret” sayıldığı, hangilerinin yalnızca kaba bir hitap veya ağır eleştiri olarak değerlendirildiği konusunda büyük bir belirsizlik var. Bu yazıda TCK m. 125 kapsamındaki hakaret suçunun unsurları, cezası, güncel şikâyet süresi ve — en çok merak edilen soru — hangi somut sözlerin Yargıtay tarafından hakaret sayılıp sayılmadığı, güncel yargı kararlarıyla açıklanmaktadır.
Hakaret suçu nedir?
TCK m. 125/1 uyarınca hakaret suçu, kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırılmasıyla oluşuyor. Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 16.03.2020 tarihli, E. 2020/1169, K. 2020/6092 sayılı kararında suç şu şekilde tanımlanmıştır:
“Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Suç iki farklı hareketle işlenebiliyor: isnat yoluyla hakaret (somut bir fiil veya olgu yükleme) ve sövme yoluyla hakaret (somut bir vakıa isnat etmeksizin soyut biçimde küfür veya aşağılayıcı sözlerle saldırma). Yargı içtihatlarında istikrarlı biçimde vurgulandığı üzere, kamu görevlilerine veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici söz hakaret suçu kapsamında değerlendirilmiyor; sözlerin açıkça onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte olması gerekiyor (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 26.11.2025, E. 2023/5804, K. 2025/19325).
Hakaret suçunun cezası ne kadar?
| Hâl | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel hâl (TCK m. 125/1) | 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası | Yargıtay 18. CD, E. 2020/1169, K. 2020/6092 |
| Nitelikli hâller (TCK m. 125/3) | Alt sınır 1 yıldan az olamaz | Yargıtay 18. CD, E. 2020/1169, K. 2020/6092 |
| Aleniyet (TCK m. 125/4) | Ceza altıda bir oranında artırılır | Yargıtay 18. CD, E. 2020/1169, K. 2020/6092 |
Hakaret suçlarının tamamında, ceza üst sınırı Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına (10 yıl üzeri hapis) ulaşmadığından, görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
Nitelikli hâller nelerdir?
Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin E. 2020/1169, K. 2020/6092 sayılı kararında TCK m. 125/3’teki nitelikli hâller şöyle sıralanmıştır:
“Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, b) Dinî, siyasî, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, işlenmesi hâlinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.”
Kamu görevlisine karşı işlenen hakarette, mağdurun kamu görevlisi olması tek başına yetmiyor; hakaretin yerine getirdiği kamu göreviyle bir illiyet bağının bulunması gerekiyor. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 04.07.2023 tarihli, E. 2022/14402, K. 2023/20405 sayılı kararında, eylemin katılanın görevinden dolayı gerçekleşmediği hâllerde yalnızca TCK m. 125/1 kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği, aksi hâlin bozma sebebi olduğu belirtilmiştir. Buna karşılık, aralarında siyasi rekabet bulunan bir belediye başkan yardımcısına yönelik hakarette, eylemin görevle bağlantısı kurularak nitelikli hâlin uygulanması hukuka uygun bulunmuştur (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 13.01.2025, E. 2022/3878, K. 2025/640).
Birden fazla nitelikli hâlin (örneğin hem kamu görevlisine karşı hem dini kutsal değerlerden bahisle işlenmesi) aynı eylemde birleşmesi hâlinde, Yargıtay’ın istikrarlı yaklaşımına göre her biri için ayrı ayrı artırım yapılmıyor; TCK m. 61 uyarınca temel ceza belirlenirken alt sınırdan uzaklaşılması gerekiyor (Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 23.09.2019, E. 2017/7332, K. 2019/12734; Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 30.11.2023, E. 2021/17658, K. 2023/25032 ve 12.12.2024, E. 2022/2338, K. 2024/16790).
Hangi sözler hakaret sayılır, hangileri sayılmaz?
Bu, hakaret suçuyla ilgili en çok sorulan sorudur. Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre bir sözün hakaret oluşturup oluşturmadığı; söylendiği bağlama, zamana ve yere göre değişebiliyor (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 20.01.2025, E. 2024/2353, K. 2025/1119). Aşağıdaki tablo, incelenen kararlarda somut olarak değerlendirilen ifadeleri özetliyor.
Hakaret suçu oluşturduğu kabul edilen ifadeler
| İfade | Karar |
|---|---|
| “Salak”, “hırsız / hırsız sensin”, “O.Ç.” | Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/26310, K. 2023/622, T. 18.01.2023 |
| “Kerhaneye salarım orospu çocuğu seni”, pavyon karısı, fahişe, kaltak, aç köpekler, gavat, pavyon orospusu | Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi, E. 2019/671, K. 2019/1422, T. 01.07.2019 |
| “Hain” (somut olayda bizzat kişiye yönelik kullanılması hâlinde) | Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/342, K. 2018/378, T. 27.09.2018 |
| “Sana ne lan sen kimsin, ben istediğim yere gider istediğim yerden çıkarım, bana kimse karışamaz” (polise karşı) | Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2014/756, K. 2015/124, T. 21.04.2015 |
| “Şerefsizlik yapma” | Anayasa Mahkemesi’nin 18.12.2024 tarihli, B. No: 2022/109322 sayılı kararında atıf yapılan Yargıtay kararı |
“Salak” sözü konusunda önemli bir not: Yukarıdaki karar bir Yargıtay Hukuk Dairesi kararı olup “salak” sözünü TCK m. 125 kapsamında hakaret niteliğinde kabul etmiştir. Ancak bu konuda tartışma sürmektedir; bazı Yargıtay Ceza Dairesi kararlarındaki karşı oy yazılarında, AİHM’in Eon/Fransa kararında “defol git, salak herif” ifadesinin hakaret niteliğinde görülmediğine dikkat çekilmektedir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 20.01.2025, E. 2024/2353, K. 2025/1119 ve 26.11.2025, E. 2023/5804, K. 2025/19325 sayılı kararların karşı oyları). Dolayısıyla bu ifadenin hukuki sonucu, söylendiği somut bağlama göre değişebilmektedir.
Hakaret suçu oluşturmadığı kabul edilen ifadeler (kaba söz / ağır eleştiri)
| İfade | Karar |
|---|---|
| “Terbiyesiz”, “sen terbiyesizsin” | Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi, E. 2022/2501, K. 2023/716, T. 24.05.2023; Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/1450, K. 2018/11195, T. 18.09.2018 |
| “Sen çok terbiyesiz, riyakâr, yalancı birisin…” | Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/1547, K. 2019/11986, T. 11.09.2019 |
| “Zübük”, “din tüccarı”, “yalancı”, “dönek”, “takiyeci”, “iblis”, “sahtekâr”, “iftiracı”, “bukalemun” | Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/7325, K. 2025/14491, T. 25.09.2025 |
| “Adi bir insanmışsın” | Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2025/1003, K. 2025/5489, T. 18.06.2025 |
| “Çakal” | Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/1049, K. 2025/3024, T. 18.02.2025 |
| “Karaktersiz” | Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/2353, K. 2025/1119, T. 20.01.2025 |
| “Ukala”, “ukala, terbiyesiz herif” | Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/33698, K. 2023/14983, T. 23.02.2023; E. 2025/2735, K. 2025/8876, T. 13.05.2025 |
| “Kibirli, bencil, merhametsiz” | Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/2735, K. 2025/8876, T. 13.05.2025 |
| “Lan”, “ulan” | Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/2688, K. 2025/6014, T. 07.04.2025 |
| “Gıcık” | Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2015/27033, K. 2016/5622, T. 22.03.2016 |
| “Vicdansız herifler” | Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2015/11177, K. 2016/696, T. 18.01.2016 |
| “Allah belanı versin” ve benzeri beddualar | Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2015/20085, K. 2016/20082, T. 28.12.2016; E. 2017/5698, K. 2019/11138, T. 25.06.2019 |
| “Gaddar”, “hain” (bazı olay bağlamlarında) | Anayasa Mahkemesi, B. No: 2023/30553, T. 27.05.2025 |
Tartışmalı / bağlama göre değişen ifadeler
Bazı kelimeler için incelenen kararlarda doğrudan ve net bir tespit bulunmuyor:
- Gerizekalı: İncelenen yargı kararlarında bu kelimeye ilişkin doğrudan bir değerlendirme yer almıyor.
- Aptal: Yargıtay kararlarının hüküm fıkralarında doğrudan bir tespit bulunmamakla birlikte, bir kararın karşı oyunda AİHM’in Oberschlick/Avusturya kararına atıfla “ahmak/aptal” ifadelerinin ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı aktarılmıştır (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2023/5804, K. 2025/19325).
- Ahlaksız: Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin E. 2025/7325, K. 2025/14491 sayılı kararında, “ahlaksız” ifadesinin de yer aldığı paylaşımlar bir bütün olarak ağır eleştiri kapsamında görülmüş ve hakaret sayılmamıştır.
- Yalancı: Tek başına veya bir bütünün parçası olarak kullanıldığında, kararlarda çoğunlukla kaba hitap veya ağır eleştiri olarak değerlendirilmiş, hakaret sayılmamıştır (Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/1547, K. 2019/11986; Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/7325, K. 2025/14491).
Görüldüğü gibi, aynı kelime farklı olaylarda farklı sonuçlara yol açabiliyor. Yargıtay’ın vurguladığı temel ölçüt, sözün somut bağlamda onur, şeref ve saygınlığı açıkça rencide edici boyuta ulaşıp ulaşmadığıdır.
Hakaret suçunda şikâyet süresi ne kadar?
Hakaret suçu kural olarak şikâyete tabidir (TCK m. 131/1); istisna olarak kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakarette (TCK m. 125/3-a) şikâyet aranmaksızın resen soruşturma yapılır. 14.11.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7531 sayılı Kanun ile TCK m. 73/2’ye eklenen düzenlemeye göre:
“Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.”
Bu düzenleme uyarınca, fail veya fiil daha geç öğrenilse dahi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra şikâyet hakkı düşüyor ve kovuşturma engeli doğuyor. Aynı kanunla TCK m. 75’e yapılan ekleme ve 25.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun’la yapılan değişikliklerle, hakaret suçunun bazı görünümleri (TCK m. 125/2, m. 125/3-b, c ve m. 125/4) önödeme kapsamına alınmıştır.
Karşılıklı hakaret ve haksız tahrik (TCK m. 129)
Hakaretin bir haksız fiile tepki olarak işlenmesi hâlinde ceza üçte birine kadar indirilebiliyor, hatta mahkeme ceza vermekten tamamen vazgeçebiliyor (TCK m. 129/1). Hakaretin kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi durumunda ise kişiye hiç ceza verilmiyor (TCK m. 129/2). Karşılıklı hakaret hâlinde mahkeme, taraflardan biri veya her ikisi hakkında cezada indirim yapabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçebiliyor (TCK m. 129/3).
Aleniyet unsuru nerelerde gerçekleşir?
Hakaretin belirsiz sayıda kişi tarafından görülüp duyulabileceği ortamlarda işlenmesi, cezanın altıda bir oranında artırılmasını gerektiriyor (TCK m. 125/4). Yargı kararlarında aleni sayılan yerlere örnek olarak sokak ve karakol bahçesi (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2023/15917, K. 2026/701, T. 07.01.2026), cadde (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/29887, K. 2023/144, T. 11.01.2023), herkese açık kafe (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/9882, K. 2023/19006, T. 29.05.2023) ve acil servis hasta bekleme salonu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/22304, K. 2024/2018, T. 20.02.2024) gösterilmiştir. Sosyal medya paylaşımlarında aleniyet tespiti ise paylaşımın herkese açık olup olmadığına bağlı; bir kararda, paylaşımın aleniyet unsuru içerip içermediği tespit edilemediğinden, sanık lehine yorumla aleniyet hükümleri uygulanmamıştır (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/3878, K. 2025/640, T. 13.01.2025).
İzmir’den hakaret davası nasıl takip edilir?
Hakaret suçuna ilişkin davalar, suçun işlendiği yer Asliye Ceza Mahkemesinde görülüyor. İzmir’de hem şikâyet ve soruşturma aşamasının hem de dava sürecinin doğru yönetilmesi, özellikle güncel şikâyet süresi ve aleniyet unsurunun somut olaya doğru uygulanması açısından önem taşıyor; büromuz bu süreci İzmir merkezli olarak takip edebilmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
“Salak” demek hakaret sayılır mı?
Bu konuda kesin bir genelleme yapmak doğru değildir. Bir Yargıtay Hukuk Dairesi kararında “salak” sözü TCK m. 125 kapsamında hakaret niteliğinde kabul edilmiştir. Ancak bazı Yargıtay kararlarının karşı oy yazılarında, AİHM’in benzer bir ifadeyi (“salak herif”) hakaret saymadığına dikkat çekilmektedir. Sonuç, sözün söylendiği somut bağlama göre değişebilmektedir.
“Aptal” veya “gerizekalı” demek hakaret midir?
İncelenen Yargıtay kararlarının doğrudan hüküm fıkralarında bu iki kelimeye ilişkin net bir tespit bulunmuyor. Bir kararın karşı oyunda AİHM içtihadına atıfla “aptal” ifadesinin ifade özgürlüğü kapsamında kalabileceği aktarılmıştır. “Gerizekalı” kelimesine dair incelenen kararlarda ise doğrudan bir değerlendirme yer almamaktadır.
“Terbiyesiz” veya “yalancı” demek hakaret suçu oluşturur mu?
Hayır, incelenen çok sayıda Yargıtay kararında bu ifadeler kaba, nezaket dışı hitap tarzı veya ağır eleştiri olarak değerlendirilmiş; onur, şeref ve saygınlığı rencide edici boyuta ulaşmadığı için hakaret suçu oluşturmadığı kabul edilmiştir.
Hakaret suçunda şikâyet süresini kaçırırsam ne olur?
7531 sayılı Kanun’la getirilen düzenlemeye göre, şikâyete bağlı hakaret suçlarında şikâyet süresi, öğrenilme tarihi ne olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Bu süre geçtikten sonra şikâyet hakkı düşer ve kovuşturma yapılamaz.
Karşılıklı hakaret durumunda ikimiz de ceza alır mıyız?
Mutlaka değil. TCK m. 129/3 uyarınca mahkeme, karşılıklı hakaret hâlinde taraflardan biri veya her ikisi hakkında cezada indirim yapabileceği gibi ceza vermekten tamamen de vazgeçebilir.
⚖️ Hukuki İnceleme: Bu makale İnce & İnce Hukuk Bürosu avukatları tarafından güncel mevzuat ve Yargıtay/Anayasa Mahkemesi içtihatları çerçevesinde incelenerek yayına hazırlanmıştır.
Av. Kadri İnce, LL.M.
Kurucu Ortak · İnce & İnce Hukuk Bürosu
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu; Süleyman Demirel Üniversitesi Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı'nda "Ceza Muhakemesinde Hukuka Aykırı Delillerin Değerlendirilmesi Yasağı" başlıklı teziyle yüksek lisansını tamamlamıştır. Ceza hukuku, gayrimenkul hukuku ve insan hakları hukuku alanlarında çalışmaktadır.