📋 İçindekiler Tablosu
- Zorunlu adım: Dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmadan önce, kaza tespit tutanağı ve diğer belgelerle birlikte sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur
- Temel evraklar: Kaza tespit tutanağı, sağlık kurulu (heyet) raporu, gelir belgesi, araç hasar fotoğrafları, kimlik ve varsa vekaletname
- Süre: Sigorta şirketi, evrak eksiksiz ulaştıktan sonra 15 gün içinde yazılı cevap vermek zorunda; ödeme süresi ise evrakın tam olarak ulaştığı tarihten itibaren işler
- Yasal Dayanak: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
- Hazırlayan: İnce & İnce Hukuk Bürosu (İzmir/Bodrum)
Yaralanmalı bir trafik kazası sonrasında sigorta şirketine hangi evraklarla başvurmalısınız? Kısa cevap: kaza tespit tutanağı, sağlık kurulu (heyet) raporu, gelir belgesi, araç hasar fotoğrafları ve kimlik belgeniz — bu evraklar eksiksiz ve doğru şekilde sunulmadan süreç başlamaz, hatta ödeme süreniz hiç işlemeye başlamaz. Bu yazıda her bir belgeyi ayrı ayrı, nereden ve nasıl alınacağını da anlatarak ele alıyoruz. Sigorta şirketine başvuru sonrasındaki sürece dair sigorta tazminatının ne zaman ödeneceği ve Sigorta Tahkim Komisyonu’na nasıl başvurulacağı yazılarımızı da inceleyebilirsiniz.
Sigorta Şirketine Zorunlu Başvuru Neden Gerekli?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca, zarar gören kişinin dava yoluna veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmadan önce, ilgili zorunlu trafik sigortası (ZMSS) şirketine yazılı olarak başvurması zorunludur. Kanun metni açık:
“Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.” (2918 sayılı Kanun m. 97)
Bu ön başvuru şartı yerine getirilmeden doğrudan dava açılması hâlinde, mahkeme dava şartı yokluğundan davayı usulden reddedebilir. Bu nedenle başvurunun eksiksiz evrakla ve yazılı olarak yapılması, sürecin hem hızlı hem de hukuken sağlam ilerlemesi açısından kritik önem taşır.
Kaza Tespit Tutanağı Nedir, Nasıl Alınır?
Kaza tespit tutanağı, trafik kazası sonrasında olay yerine gelen polis veya jandarma tarafından düzenlenen, kazanın nasıl gerçekleştiğini, taraf araçları, kusur durumuna ilişkin ilk tespitleri ve varsa yaralanmaları içeren resmi belgedir. Yaralanmalı kazalarda tutanak mutlaka yetkili kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenir; maddi hasarlı kazalarda olduğu gibi tarafların kendi aralarında anlaşarak tutanak doldurması (anlaşmalı tutanak) yaralanmalı kazalarda mümkün değildir.
Tutanağın bir örneği olay yerinde taraflara verilmese dahi, sonradan şu yollarla temin edilebilir:
- Kazaya müdahale eden polis merkezi veya jandarma karakoluna başvurarak
- E-Devlet üzerinden (bazı illerde/kazalarda dijital erişim mümkündür)
- Kazayla ilgili soruşturma dosyası açılmışsa Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan dosya inceleme talebiyle
Sigorta şirketine yapılacak başvuruda kaza tespit tutanağının aslı veya onaylı bir örneği sunulmalıdır; tutanaktaki kusur oranına itiraz etmek isteyenler için ayrı bir konu olup, bu konuda kaza tutanağına ve kusur oranına itiraz yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sağlık Kurulu (Heyet) Raporu Nasıl Alınır?
Yaralanmalı kazalarda tazminatın belirlenmesi için kişide kalıcı bir maluliyet (sakatlık) oluşup oluşmadığının ve oranının tespiti gerekir. Bu tespit, tam teşekküllü bir devlet hastanesi veya üniversite hastanesinin sağlık kurulu (heyet) tarafından düzenlenen rapor ile yapılır. Heyet raporu almak için izlenmesi gereken adımlar:
- Tedavinin tamamlanmasını beklemek: Heyet raporu, kural olarak tedavi ve iyileşme süreci sona erdikten, yani kalıcı zarar netleşene kadar alınmaz
- Tam teşekküllü hastaneye başvurmak: Aile hekimi veya özel hastane sevkiyle değil, ilgili branşların (ortopedi, nöroloji, psikiyatri vb. kazanın etkilediği alanlara göre) heyet hâlinde değerlendirme yapabildiği bir devlet/üniversite hastanesine başvurulmalıdır
- Tüm tıbbi belgeleri götürmek: Kaza sonrası alınan epikriz, tetkik sonuçları, ameliyat raporları gibi belgelerin heyete sunulması, doğru ve eksiksiz bir değerlendirme için önemlidir
Maluliyet oranının vücudun hangi bölgesine göre nasıl hesaplandığına dair örnekler için Kemik Kırığı Maluliyet Oranı Hesaplayıcı aracımızı kullanabilirsiniz.
Gelir Belgesi Nasıl Alınır?
Gelir belgesi, kalıcı maluliyet hâlinde hesaplanacak kazanç kaybı tazminatının temel dayanağıdır; zarar görenin kaza tarihindeki gelir düzeyini gösterir. Çalışma durumuna göre gelir belgesi farklı kurumlardan temin edilir:
- Ücretli çalışanlar: İşyerinden alınacak maaş bordroları veya SGK hizmet dökümü ile birlikte işveren tarafından düzenlenmiş gelir yazısı
- Serbest meslek sahipleri / esnaf: Vergi levhası, yıllık gelir vergisi beyannamesi veya serbest muhasebeciden alınacak gelir tespit yazısı
- İşsiz veya kayıtsız çalışanlar: Gelir belgesi sunulamaması hâlinde, hesaplama Sosyal Güvenlik Kurumu’nca belirlenen asgari ücret esas alınarak yapılır
- Öğrenciler ve ev hanımları: Fiilen bir geliri bulunmasa da, Yargıtay içtihatlarına göre asgari ücret esas alınarak varsayımsal bir gelir kaybı hesaplanabilir
Gelir belgesinin doğru ve güncel olması, sigorta şirketinin talebi doğrudan değerlendirmesi açısından önemlidir; eksik veya tutarsız gelir belgesi, dosyanın ek belge talebiyle geri gönderilmesine ve sürecin uzamasına yol açabilir.
Diğer Gerekli Belgeler
Yukarıdaki üç temel belgeye ek olarak, başvuru dosyasında genellikle şu belgeler de istenir:
- Kimlik fotokopisi: Zarar görenin nüfus cüzdanı veya kimlik kartı örneği
- Araç hasar fotoğrafları: Kazaya karışan araçların hasar durumunu gösteren fotoğraflar, varsa ekspertiz raporu
- Banka hesap bilgileri (IBAN): Tazminatın ödeneceği hesap bilgisi
- Vekaletname: Başvuru bir avukat aracılığıyla yapılıyorsa, avukata verilmiş noter onaylı vekaletname
- Tedavi giderlerine ilişkin faturalar: Varsa, hastane ve ilaç giderlerine ait fatura ve makbuzlar
Evrakları Nereye ve Nasıl Göndermelisiniz?
Başvuru, kazaya karışan aracın zorunlu trafik sigortası (ZMSS) poliçesini düzenleyen sigorta şirketine yapılır. Başvurunun yazılı olması ve mümkünse KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) veya iadeli taahhütlü posta yoluyla gönderilmesi, hem yasal süreyi ispatlamanız hem de ileride bir uyuşmazlık çıkması hâlinde başvurunun yapıldığını kanıtlamanız açısından önemlidir. Hangi sigorta şirketinin hangi KEP adresine sahip olduğunu Sigorta Şirketleri KEP, MERSİS ve Vergi Numarası Rehberi yazımızdan kontrol edebilirsiniz.
Başvuru evrakının şirket merkezine veya şubelerinden birine eksiksiz olarak ulaştığı tarih, hem 15 günlük cevap süresinin hem de ödeme sürecinin başlangıcı olarak kabul edilir. Bu nedenle evrakların dosyaya tek seferde, eksiksiz olarak eklenmesi büyük önem taşır.
Eksik Evrakla Başvurursanız Ne Olur?
Sigorta şirketi, dosyada eksik evrak tespit ederse bunu başvurana yazılı olarak bildirmek ve eksikliğin tamamlanmasını talep etmekle yükümlüdür. Ancak bu süreç dosyanın sonuçlanmasını geciktirir; çünkü hem 15 günlük cevap süresi hem de ödeme süresi, eksik evrak tamamlanana kadar işlemeye başlamaz. Uygulamada en sık eksik bırakılan veya hatalı sunulan belgeler heyet raporu (tedavi tamamlanmadan alınmış olması) ve gelir belgesidir (eski tarihli veya kaza tarihini yansıtmayan belgeler). Bu nedenle başvuru öncesinde tüm evrakın güncel, eksiksiz ve doğru olduğundan emin olunması önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sigorta şirketine başvurmadan direkt dava açabilir miyim?
Hayır. 2918 sayılı Kanun m. 97 uyarınca, dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmadan önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilebilir.
Kaza tespit tutanağımı kaybettim, ne yapmalıyım?
Tutanağın bir örneğini, kazaya müdahale eden polis merkezi veya jandarma karakolundan, bazı durumlarda E-Devlet üzerinden veya soruşturma dosyası üzerinden Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan temin edebilirsiniz.
Heyet raporunu ne zaman almalıyım, kaza sonrası hemen mi?
Hayır. Heyet raporu, kural olarak tedavi süreci ve iyileşme tamamlanıp kalıcı zarar netleştikten sonra alınır. Tedavi tamamlanmadan alınan bir rapor, gerçek maluliyet oranını yansıtmayabilir ve sigorta şirketince ek rapor talep edilmesine yol açabilir.
Çalışmıyorsam veya kayıt dışı çalışıyorsam gelir belgesi sunamam, tazminat alabilir miyim?
Evet. Gelir belgesi sunulamaması hâlinde hesaplama, Sosyal Güvenlik Kurumu’nca belirlenen asgari ücret esas alınarak yapılır. Öğrenciler ve ev hanımları için de benzer şekilde varsayımsal bir gelir kaybı hesaplanabilir.
Evrakları eksik gönderirsem tazminat süreci ne olur?
Sigorta şirketinin cevap verme süresi (15 gün) ve ödeme süreci, evrakın eksiksiz olarak şirkete ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Eksik evrakla yapılan başvurularda bu süreler işlemez ve dosya gecikir.
⚖️ Hukuki İnceleme: Bu yazı İnce & İnce Hukuk Bürosu tarafından, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97 ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları esas alınarak hazırlanmıştır. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özgü hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Av. Arb. Simge İnce
Kurucu Ortak · İnce & İnce Hukuk Bürosu
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2017'den bu yana iş kazaları ve trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davalarıyla ilgilenmekte, aktüerya hesaplamaları yapmaktadır. 2023'ten bu yana iş hukuku, sigorta hukuku ve tüketici hukuku alanlarında uzman arabuluculuk faaliyeti yürütmektedir.