📋 İçindekiler Tablosu
- Leğen Kemiği Tam Olarak Neresidir?
- Alan Kılavuzu’nda Değerlendirme Yöntemi Ne?
- 1. Doğrudan Oranı Belirtilen Kırık Tipleri
- 2. Doğrudan Oranı Belirtilmeyen, Ağır Kırık Tipleri
- Komşu Ama Farklı Bir Kemik: Kalça ve Uyluk Kemiği (Femur)
- Özetle Yaklaşık Tablo
- Neden Kesin Bir Oran Verilemez?
- Sıkça Sorulan Sorular
- Temel İlke: Leğen kemiği (pelvis) kırığında maluliyet oranı, Yönetmelik’in tek bir hazır tablosu olmadığından, kırığın basit mi ağır mı olduğuna ve kalça ekleminde bıraktığı kalıcı sonuca göre değişir
- Aralık: Basit, deplase olmayan kırıklarda %0; kalça protezi gerektiren ağır asetabular kırıklarda ~%19 ile %38 arası oranlar söz konusu olabilir
- Yasal Dayanak: 3 Ocak 2019 tarih ve 30644 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, Ek-2 Alan Kılavuzu, Tablo 3.33.a
- Önemli: Kesin oran ancak yetkili sağlık kurulu muayenesiyle belirlenir; bu yazıdaki oranlar yaklaşık bir fikir vermek amaçlıdır
- Hazırlayan: İnce & İnce Hukuk Bürosu (İzmir/Bodrum)
Leğen kemiği (pelvis) kırığında maluliyet oranı ne kadardır? Kısa cevap: basit, yer değiştirmemiş pelvis kırıklarında oran genellikle %0’dır; ancak kalça ekleminde kalıcı hasar bırakan ağır asetabular kırıklarda, özellikle kalça protezi gerektiren olgularda, oran %19 ile %38 arasına kadar çıkabilir. Trafik kazalarında yüksek enerjili darbeler sonucu sıkça karşılaşılan yaralanmalardan biri leğen kemiği (pelvis) kırığıdır. Bu yazıda, 3 Ocak 2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in teknik eki Ek-2 Alan Kılavuzu’ndaki Tablo 3.33.a’ya dayanarak, leğen kemiği kırığının maluliyet açısından nasıl değerlendirildiğini yaklaşık oran aralıklarıyla ele alıyoruz. Baştan belirtmek gerekir: aşağıdaki bilgiler genel bir fikir vermek amacıyla aktarılmıştır; somut bir olayda kesin oran ancak yetkili sağlık kurulu muayenesiyle belirlenebilir.
Leğen Kemiği Tam Olarak Neresidir?
Halk arasında “leğen kemiği” olarak bilinen pelvis, aslında tek bir kemik değil, ilium (kalça kanadı), iskium (oturma kemiği) ve pubis (kasık kemiği) olmak üzere üç kemiğin birleşiminden oluşan halka biçimli bir yapıdır. Bu halka, omurgayı bacaklara bağlar ve sakroiliak eklem aracılığıyla omurganın alt ucuna (sakrum) tutunur. Kalça ekleminin yuvasını oluşturan asetabulum da bu yapının bir parçasıdır; bu nedenle bazı kaynaklarda “asetabulum kırığı” veya “asetabular kırık” olarak da adlandırılan durumlar, aslında pelvis kırığının bir alt türüdür.
Alan Kılavuzu’nda Değerlendirme Yöntemi Ne?
Ek-2’deki pelvis kırığı tablosu (Tablo 3.33.a), kırığın ciddiyetine göre iki farklı yaklaşım öngörür: bazı kırık tipleri için doğrudan sabit bir oran verilirken, daha ağır kırık tiplerinde tablo doğrudan bir yüzde vermez ve değerlendirmeyi kırığın yol açtığı sonuca (bacak kısalığı, kalça ekleminde hareket kaybı/artrit gelişimi gibi) bırakır.
1. Doğrudan Oranı Belirtilen Kırık Tipleri
| Pelvis Bulgusu | Yaklaşık Kişi Oranı |
|---|---|
| Deplase olmayan (yer değiştirmemiş), eklem dışı, nörolojik defisit veya bulgu olmaksızın iyileşen basit kırık | %0 |
| Sakroiliak eklem kırığı (yer değiştirme derecesine göre) | ~%1 – %4 |
| İskial bursit (oturma kemiği bölgesinde kronik, sık basınç azaltma gerektiren) | ~%4 |
Görüldüğü gibi, basit ve iyi iyileşen pelvis kırıklarında tablo doğrudan %0 ile %4 arasında dar bir bant öngörüyor.
2. Doğrudan Oranı Belirtilmeyen, Ağır Kırık Tipleri
Aşağıdaki iki kırık türü için Alan Kılavuzu bilerek sabit bir yüzde vermiyor — bunun yerine kırığın bıraktığı kalıcı sonuca bakılmasını istiyor:
- Deplase (yer değiştirmiş), eklem dışı kırıklar: Doğrudan bu tablodan değil, kırığın yol açtığı bacak kısalığı veya kas kuvvetsizliği tablolarından değerlendirilir.
- Asetabular kırık (kalça yuvası kırığı): Doğrudan bu tablodan değil, kalça ekleminin kalan hareket açıklığına ve eklemde gelişen artritik değişikliklere göre değerlendirilir.
Bu, pratikte önemli bir sonuç doğurur: ağır bir pelvis/asetabulum kırığı, eğer kalça ekleminde ciddi hareket kaybına veya travma sonrası artroza yol açmışsa ve protez (total kalça replasmanı) gerektirmişse, oran aynı tablonun kalça replasmanı satırından hesaplanır:
| Sonuç | Yaklaşık Kişi Oranı |
|---|---|
| İyi sonuçlu kalça protezi (85-100 puan) | ~%19 |
| Orta sonuçlu kalça protezi (50-84 puan) | ~%25 |
| Kötü sonuçlu kalça protezi (<50 puan) | ~%38 |
Yani ağır bir asetabular/pelvis kırığının nihai oranı, kırığın kendisinden değil, kalça ekleminde bıraktığı kalıcı hasarın derecesinden doğar ve bu nedenle basit kırıklara göre çok daha yüksek çıkabilir.
Komşu Ama Farklı Bir Kemik: Kalça ve Uyluk Kemiği (Femur)
Günlük dilde “kalça kemiği kırığı” ifadesi çoğu zaman leğen kemiği ile karıştırılır; oysa tıbben bu genellikle femur (uyluk/but kemiği) kırığıdır ve ayrı bir kemiktir. Aynı Tablo 3.33.a içinde femur için de oranlar öngörülmüştür:
| Femur Bulgusu | Yaklaşık Kişi Oranı |
|---|---|
| Femoral boyun kırığı, iyi pozisyonda kaynamış | Muayene bulgularına göre ayrıca değerlendirilir |
| Femoral boyun kırığı, kötü kaynamış (malunion) | ~%15 + hareket açıklığı kriteri |
| Femoral boyun kırığı, hiç kaynamamış (nonunion) | ~%19 + hareket açıklığı kriteri |
| Femur şaft kırığı, 10°-14° açılanma/malrotasyon ile kaynamış | ~%13 |
| Femur şaft kırığı, 15°-19° açılanma ile kaynamış | ~%23 |
| Femur şaft kırığı, 20°+ açılanma | derece başına ek %1, en fazla ~%31 |
| Trokanterik bursit (kronik, yürüme bozukluğuna yol açan) | ~%4 |
Özetle Yaklaşık Tablo
| Sonuç | Yaklaşık Kişi Oranı |
|---|---|
| Basit, deplase olmayan pelvis kırığı, tam iyileşme | %0 |
| Sakroiliak eklem kırığı / iskial bursit | ~%1 – %4 |
| Deplase pelvis kırığı (bacak kısalığı/kuvvetsizliğe göre) | Ayrı tablodan, olguya göre değişken |
| Asetabular kırık, kalça hareket kaybı/artrit ile sonuçlanmışsa | Kalça ROM tablosundan, olguya göre değişken |
| Asetabular kırık, kalça protezi gerektirmişse | ~%19 – %38 |
| Eşlik eden femur kırığı varsa | ~%13 – %31 (ayrıca eklenir) |
Neden Kesin Bir Oran Verilemez?
Pelvis kırıkları, Alan Kılavuzu’nun kendi tasarımı gereği en fazla dallanan değerlendirme gerektiren kırık gruplarından biridir. Aynı “pelvis kırığı” tanısı, hastanın kırık tipine (deplase mi değil mi, eklem içi mi dışı mı), kalça ekleminin ne ölçüde etkilendiğine, protez gerekip gerekmediğine ve varsa eşlik eden femur kırığına göre çok farklı sonuçlara ulaşabilir. Birden fazla bulgu bir arada olduğunda oranlar Balthazard (kombinasyon) formülü ile birleştirilir; basit toplama yapılmaz. İyileşme süreci tamamlanmadan (genellikle son 12 ayda değişiklik olmadığı tespit edilmeden) sürekli/kesin rapor da düzenlenmez.
Bulduğunuz yaklaşık oranı, Balthazard formülünü de otomatik uygulayan Kemik Kırığı Maluliyet Oranı Hesaplayıcı aracımızın “Pelvis / Kalça / Femur” sekmesinden de kontrol edebilir, ardından Trafik Kazası Tazminat Hesaplayıcı ile yaklaşık tazminat tutarını görebilirsiniz. Diğer kırık türleri için hazırladığımız burun kırığından maluliyet çıkar mı, el bileği kırığı maluliyet oranı, ayak bileği kırığı maluliyet oranı ve köprücük kemiği kırığı maluliyet oranı yazılarımızı da inceleyebilirsiniz. İzmir ve Bodrum/Muğla bölgesinde pelvis/asetabulum kırığına bağlı tazminat dosyalarında, kalça ekleminin doğru değerlendirilmesi ve gerektiğinde sağlık kurulu raporuna itiraz süreci, tazminat tutarını doğrudan etkileyen kritik bir aşamadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Leğen kemiği (pelvis) kırığından maluliyet çıkar mı?
Basit, yer değiştirmemiş kırıklarda genellikle hayır; oran %0 olarak değerlendirilir. Ancak kalça ekleminde kalıcı hasar bırakan ağır asetabular kırıklarda, özellikle kalça protezi gerektiren olgularda, oran %19 ile %38 arasına kadar çıkabilir.
Leğen kemiği kırığı ile kalça kırığı aynı şey midir?
Hayır, sıkça karıştırılsa da farklıdır. Halk dilinde “kalça kırığı” genellikle femur (uyluk kemiği) kırığını ifade eder; leğen kemiği (pelvis) ise omurgayı bacaklara bağlayan ayrı bir kemik halkasıdır. Her ikisi de aynı Yönetmelik tablosunda (Tablo 3.33.a) yer alır ama farklı oranlara tabidir.
Asetabulum (kalça yuvası) kırığında oran nasıl belirlenir?
Asetabular kırıklar için Yönetmelik doğrudan bir yüzde vermez; oran, kalça ekleminin kalan hareket açıklığına ve gelişen artritik değişikliklere göre, kalça protezi gerekip gerekmediğine bakılarak hesaplanır.
Sakroiliak eklem kırığında maluliyet oranı ne kadardır?
Sakroiliak eklem kırığında, yer değiştirme derecesine göre kişi bazında yaklaşık %1 ile %4 arasında bir oran öngörülmüştür.
Pelvis (legen kemiği) kırığında maluliyet oranı hangi aşamada kesinleşir?
Pelvis kırıklarında kemik kaynaması ve kalça-bel bölgesindeki fonksiyonel kısıtlılığın kalıcı olup olmadığı, kazadan itibaren en az 12 aylık iyileşme sürecinin sonunda değerlendirilir; bu süre dolmadan sürekli/kesin maluliyet raporu düzenlenmez. Kesin oran, tam teşekküllü hastane sağlık kurulunun veya Adli Tıp Kurumu’nun muayenesine dayanarak belirlenir.
Diğer kırık türlerinde maluliyet oranı için boyun kemiği (servikal omurga) kırığı maluliyet oranı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Omurga kırığına omurilik (spinal kord) hasarı eşlik ediyorsa omurilik hasarında maluliyet oranı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Bu makale, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2 Alan Kılavuzu’ndaki resmi tablolara dayanılarak hazırlanmış genel bilgilendirme içeriğidir; somut bir olayda maluliyet oranı ve tazminat hesabı için mutlaka konusunda uzman bir avukata ve ilgili sağlık kuruluna başvurulmalıdır.
⚖️ Hukuki İnceleme: Bu makale İnce & İnce Hukuk Bürosu avukatları tarafından güncel mevzuat çerçevesinde incelenerek yayına hazırlanmıştır.
İnce & İnce Hukuk Bürosu — İzmir/Bodrum | Tel: +90 533 200 48 35 | E-posta: kadri@ince.av.tr | ince.av.tr
Av. Arb. Simge İnce
Kurucu Ortak · İnce & İnce Hukuk Bürosu
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2017'den bu yana iş kazaları ve trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davalarıyla ilgilenmekte, aktüerya hesaplamaları yapmaktadır. 2023'ten bu yana iş hukuku, sigorta hukuku ve tüketici hukuku alanlarında uzman arabuluculuk faaliyeti yürütmektedir.
Geri bildirim: Burun Kırığından Maluliyet Çıkar mı? Oranları ve Şartları (2026)