📋 İçindekiler Tablosu
- Diğer Kırıklardan Önemli Bir Fark Var
- 1. Kırık Fonksiyon Kaybı Bırakmadan İyileştiyse: %0
- 2. Omuzda Hareket Kısıtlılığı Kaldıysa
- 3. Kaynamama (Nonunion) Nedeniyle Kemik Rezeksiyonu Gerekirse
- 4. Çok Nadir Görülen Ağır Komplikasyonlar
- Özetle Yaklaşık Tablo
- Neden Kesin Bir Oran Verilemez?
- Sıkça Sorulan Sorular
- Temel İlke: Köprücük kemiği (klavikula) kırıklarının çoğu fonksiyon kaybı bırakmadan iyileşir ve maluliyet oranı %0 olarak değerlendirilir; kalıcı oran ancak omuzda hareket kısıtlılığı, kaynamama veya nadir sinir/damar komplikasyonu varsa söz konusu olur
- Aralık: Omuzda kalıcı hareket kısıtlılığı gelişen olgularda kişi bazında yaklaşık %4 ile %18, kaynamama nedeniyle kemik rezeksiyonu gereken olgularda ~%2 ile %6 arası oranlar söz konusu olabilir
- Yasal Dayanak: 3 Ocak 2019 tarih ve 30644 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, Ek-2 Alan Kılavuzu (omuz eklem hareket açıklığı yöntemi, Tablo 2.3 ve Tablo 2.8)
- Önemli: Kesin oran ancak yetkili sağlık kurulu muayenesiyle belirlenir; bu yazıdaki oranlar yaklaşık bir fikir vermek amaçlıdır
- Hazırlayan: İnce & İnce Hukuk Bürosu (İzmir/Bodrum)
Köprücük kemiği kırığında maluliyet oranı ne kadardır? Kısa cevap: köprücük kemiği (klavikula) kırıklarının büyük çoğunluğu fonksiyon kaybı bırakmadan iyileşir ve maluliyet oranı %0 olarak değerlendirilir; ancak omuzda kalıcı hareket kısıtlılığı gelişirse oran yaklaşık %4 ile %18 arasında olabilir. Trafik kazalarında — özellikle motosikletli sürücü/yolcu düşmelerinde ve omuz üstüne düşmelerde — en sık karşılaşılan kırıklardan biri köprücük kemiği (klavikula) kırığıdır. Bu yazıda, 3 Ocak 2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in teknik eki Ek-2 Alan Kılavuzu’na göre köprücük kemiği kırığının maluliyet açısından nasıl değerlendirildiğini, yaklaşık oran aralıklarıyla birlikte ele alıyoruz. Baştan belirtmek gerekir: aşağıdaki bilgiler genel bir fikir vermek amacıyla aktarılmıştır; somut bir olayda kesin oran ancak yetkili sağlık kurulu muayenesiyle belirlenebilir.
Diğer Kırıklardan Önemli Bir Fark Var
Önceki yazılarımızda ele aldığımız ayak bileği, diz, femur gibi alt ekstremite kırıklarında, Alan Kılavuzu’nda doğrudan kırık tipine göre hazır bir yüzde tablosu bulunuyordu (Tablo 3.33.a-d). Köprücük kemiği (klavikula kırığı) için durum farklıdır: Yönetmelik, klavikula kırığına özgü ayrı bir “şu kadar açılanma = şu kadar maluliyet” tablosu içermez. Bunun nedeni, köprücük kemiği kırıklarının büyük çoğunluğunun konservatif tedavi (kol askısı) veya cerrahi ile fonksiyon kaybı bırakmadan iyileşmesidir. Bu durumda değerlendirme iki farklı şekilde yapılır.
1. Kırık Fonksiyon Kaybı Bırakmadan İyileştiyse: %0
Kaynama tamamlanmış, omuz eklem hareket açıklığı (fleksiyon, abduksiyon, rotasyon) tam korunmuş ve günlük yaşam aktivitelerini kısıtlayan bir bulgu yoksa, köprücük kemiği kırığı maluliyet açısından %0 olarak değerlendirilir. Pratikte klavikula kırıklarının önemli bir kısmı bu şekilde sonuçlanır.
2. Omuzda Hareket Kısıtlılığı Kaldıysa
Kırığın kaynama şekli (özellikle belirgin açılanmayla kaynama) veya eşlik eden yumuşak doku/eklem hasarı nedeniyle omuzda kalıcı hareket kısıtlılığı gelişmişse, Alan Kılavuzu’nun omuz eklemi hareket açıklığı yöntemi kullanılır. Bu yöntemde üç ayrı hareket kaybı ayrı ayrı ölçülüp toplanır:
| Hareket Kaybı | Üst Ekstremite Oranı (Yaklaşık Aralık) |
|---|---|
| Fleksiyon-ekstansiyon kaybı | ~%15 – %30 |
| Abdüksiyon-addüksiyon kaybı | ~%9 – %18 |
| İnternal-eksternal rotasyon kaybı | ~%6 – %12 |
Bu üç değer toplanıp üst ekstremite engellilik yüzdesi bulunur, ardından resmi dönüştürme tablosu (Tablo 2.3) ile kişi bazında orana çevrilir — yaklaşık olarak üst ekstremite oranının %60’ı kişi oranına karşılık gelir. Örneğin Alan Kılavuzu’ndaki örnek olguda, omuzda toplam %16 üst ekstremite kaybı olan bir hastanın kişi bazında maluliyeti %10 olarak hesaplanmıştır.
Bu yönteme göre, hafif-orta dereceli omuz sertliği kalan olgularda kişi bazında yaklaşık %4 ile %11 arası, ileri derecede omuz ankilozu (tam donuk omuz) gelişen ağır olgularda ise %18’e kadar çıkan bir maluliyet söz konusu olabilir. Bu hesaplamayı, omuz/kol için ROM (eklem hareket açıklığı) dönüştürücü içeren Kemik Kırığı Maluliyet Oranı Hesaplayıcı aracımızın “Üst Ekstremite (Kol / El)” sekmesinden de yapabilirsiniz.
3. Kaynamama (Nonunion) Nedeniyle Kemik Rezeksiyonu Gerekirse
Nadiren köprücük kemiği kaynamaz (nonunion) ve distal veya proksimal ucunun cerrahi olarak alınması (rezeksiyon artroplasti) gerekebilir. Bu durumda Alan Kılavuzu’ndaki artroplasti tablosu (Tablo 2.8) devreye girer:
| İşlem | Üst Ekstremite Oranı | Yaklaşık Kişi Oranı |
|---|---|---|
| Distal klavikula rezeksiyonu (izole) | %10 | ~%6 |
| Proksimal klavikula rezeksiyonu (izole) | %3 | ~%2 |
4. Çok Nadir Görülen Ağır Komplikasyonlar
Köprücük kemiği kırığının hemen altından geçen brakial pleksus (kol sinir ağı) veya subklavyen damarların zedelenmesi son derece nadir ama ciddi bir komplikasyondur. Böyle bir durum varsa, oran klavikula kırığının kendisinden değil, ilgili sinir/damar yaralanması tablolarından ayrıca hesaplanıp Balthazard yöntemiyle birleştirilir; bu nedenle bu tür olgularda oran yukarıdaki aralıkların oldukça üzerine çıkabilir.
Özetle Yaklaşık Tablo
| Sonuç | Yaklaşık Kişi Oranı |
|---|---|
| Tam iyileşme, fonksiyon kaybı yok | %0 |
| Hafif-orta omuz hareket kısıtlılığı | ~%4 – %11 |
| İleri derecede omuz sertliği/ankiloz | ~%11 – %18 |
| Kaynamama nedeniyle kemik rezeksiyonu | ~%2 – %6 |
| Sinir/damar yaralanması eşlik ediyorsa | Ayrı hesaplanıp eklenir, belirgin şekilde yükselir |
Neden Kesin Bir Oran Verilemez?
Köprücük kemiği kırığı, kırıkların çoğu içinde en düşük kalıcı maluliyet riski taşıyan kırıklardan biridir; çünkü bu bölge, alt ekstremite eklemlerinin aksine vücut ağırlığını taşımaz ve kaynama sonrası hafif açılanmalar dahi genellikle fonksiyonu belirgin etkilemez. Bu nedenle nihai oran, tamamen kalan omuz hareket açıklığına bağlıdır ve son muayenede ölçülen dereceler olmadan önceden kestirilemez. İyileşme süreci tamamlanmadan (genellikle son 12 ayda değişiklik olmadığı tespit edilmeden) sürekli/kesin rapor da düzenlenmez.
Bulduğunuz yaklaşık oranı, Balthazard formülünü de otomatik uygulayan Kemik Kırığı Maluliyet Oranı Hesaplayıcı aracımızdan kontrol edebilir, ardından Trafik Kazası Tazminat Hesaplayıcı ile yaklaşık tazminat tutarını görebilirsiniz. Diğer kırık türleri için hazırladığımız burun kırığından maluliyet çıkar mı, el bileği kırığı maluliyet oranı ve ayak bileği kırığı maluliyet oranı yazılarımızı da inceleyebilirsiniz. İzmir ve Bodrum/Muğla bölgesinde köprücük kemiği kırığına bağlı tazminat dosyalarında, omuz hareket açıklığının doğru ölçülmesi ve gerektiğinde sağlık kurulu raporuna itiraz süreci, tazminat tutarını doğrudan etkileyen kritik bir aşamadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Köprücük kemiği (klavikula) kırığından maluliyet çıkar mı?
Çoğu zaman hayır — klavikula kırıklarının büyük kısmı fonksiyon kaybı bırakmadan iyileşir ve maluliyet oranı %0 olarak değerlendirilir. Ancak omuzda kalıcı hareket kısıtlılığı, kaynamama veya nadir sinir/damar komplikasyonu gelişirse belirgin bir oran söz konusu olabilir.
Köprücük kemiği kırığı maluliyet oranı nasıl hesaplanır?
Yönetmelikte klavikulaya özgü ayrı bir tablo bulunmadığından, omuzda kalıcı hareket kısıtlılığı varsa fleksiyon-ekstansiyon, abdüksiyon-addüksiyon ve internal-eksternal rotasyon kayıpları ayrı ayrı ölçülüp toplanır; bulunan üst ekstremite oranı, resmi dönüştürme tablosuyla (Tablo 2.3) kişi bazında orana çevrilir.
Klavikula kırığı ameliyatla (plak-vida) tedavi edilirse oran değişir mi?
Ameliyatın kendisi değil, sonucu belirleyicidir. İyi kaynamış ve omuz hareketleri tam korunmuşsa oran yine %0 olabilir; ancak kaynamama nedeniyle kemik ucunun alınması (rezeksiyon artroplasti) gerekirse veya omuzda hareket kısıtlılığı kalırsa ilgili tablolara göre bir oran hesaplanır.
Köprücük kemiği kırığında kesin maluliyet raporu ne zaman düzenlenir?
Köprücük kemiğindeki kırığın kaynaması ve omuz-kol hareketlerindeki kısıtlılığın kalıcı olup olmadığı genellikle kazadan itibaren en az 12 ay boyunca izlenir; bu süre dolup bulgularda değişiklik olmadığı tespit edilmeden sürekli/kesin maluliyet raporu düzenlenmez. Kesin oran, tam teşekküllü hastane sağlık kurulunun veya Adli Tıp Kurumu’nun muayenesine dayanarak belirlenir.
Sinir veya damar yaralanması eşlik ederse ne olur?
Köprücük kemiğinin hemen altından geçen brakial pleksus (kol sinir ağı) veya subklavyen damarların zedelenmesi son derece nadirdir; ancak görülürse oran, ilgili sinir/damar yaralanması tablolarından ayrıca hesaplanıp Balthazard formülüyle klavikula kırığının oranına eklenir, bu da toplam oranı belirgin şekilde yükseltebilir.
Diğer kırık türlerinde maluliyet oranı için leğen kemiği (pelvis) kırığı maluliyet oranı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Diğer kırık türlerinde maluliyet oranı için boyun kemiği (servikal omurga) kırığı maluliyet oranı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Omurga kırığına omurilik (spinal kord) hasarı eşlik ediyorsa omurilik hasarında maluliyet oranı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Bu makale, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2 Alan Kılavuzu’ndaki resmi tablolara dayanılarak hazırlanmış genel bilgilendirme içeriğidir; somut bir olayda maluliyet oranı ve tazminat hesabı için mutlaka konusunda uzman bir avukata ve ilgili sağlık kuruluna başvurulmalıdır.
⚖️ Hukuki İnceleme: Bu makale İnce & İnce Hukuk Bürosu avukatları tarafından güncel mevzuat çerçevesinde incelenerek yayına hazırlanmıştır.
İnce & İnce Hukuk Bürosu — İzmir/Bodrum | Tel: +90 533 200 48 35 | E-posta: kadri@ince.av.tr | ince.av.tr
Av. Arb. Simge İnce
Kurucu Ortak · İnce & İnce Hukuk Bürosu
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2017'den bu yana iş kazaları ve trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davalarıyla ilgilenmekte, aktüerya hesaplamaları yapmaktadır. 2023'ten bu yana iş hukuku, sigorta hukuku ve tüketici hukuku alanlarında uzman arabuluculuk faaliyeti yürütmektedir.
Geri bildirim: Burun Kırığından Maluliyet Çıkar mı? Oranları ve Şartları (2026)
Geri bildirim: Ayak Bileği Kırığında Maluliyet Oranı Yüzde Kaç? (2026) | İnce & İnce Hukuk