Boyun Kemiği Kırığında Maluliyet Oranı Çıkar mı? (2026)

Boyun kemiği kırığında maluliyet oranı çıkar mı, çıkarsa ne kadar olur? Kısa cevap: hayır her zaman çıkmaz — klinik bulgu, nörolojik kayıp veya yapısal bozukluk yoksa oran %0’dır; ancak gerçek bir kırık varsa kişi bazında oran yaklaşık %8 ile %38 arasında değişir. Trafik kazalarında, özellikle arkadan çarpma (whiplash tipi) ve yüksek enerjili darbelerde sıkça karşılaşılan yaralanmalardan biri boyun kemiği (servikal omurga) kırığıdır. Bu yazıda, 3 Ocak 2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in teknik eki Ek-2 Alan Kılavuzu’na göre boyun kemiği kırığının maluliyete yol açıp açmayacağını ve açıyorsa yaklaşık ne kadar olacağını ele alıyoruz. Baştan belirtmek gerekir: aşağıdaki bilgiler genel bir fikir vermek amacıyla aktarılmıştır; somut bir olayda kesin oran ancak yetkili sağlık kurulu muayenesiyle belirlenebilir.

Boyun Kemiği Kırığı Her Zaman Maluliyet Doğurur mu?

Kısa cevap: Hayır. Alan Kılavuzu, boyun (servikal) omurga yaralanmalarını beş kategoriye ayırıyor ve bunlardan ilki — klinik bulgu, nörolojik kayıp, yapısal bozukluk veya kırık olmayan durumlar — %0 maluliyet öngörüyor. Ancak gerçek bir kırık söz konusuysa, kırığın ciddiyetine ve nörolojik etkisine göre oran kademeli olarak artıyor.

Değerlendirme Yöntemi: İki Farklı Model

Ek-2, omurga yaralanmalarında iki ayrı değerlendirme yöntemi öngörür:

1. Yaralanma Modeli (Tanı İlişkili Değerlendirme): Travma durumlarında ilk tercih edilecek yöntemdir. Kırık, dislokasyon, nörolojik kayıp ve hareket segmenti bütünlüğüne dayanır.
2. Eklem Hareket Açıklığı Modeli: Yaralanma modeli yetersiz kalırsa veya aynı bölgede birden fazla segment etkilenmişse kullanılan, boyun hareket açıklığı ölçümüne dayanan alternatif/tamamlayıcı yöntemdir.

1. Yaralanma Modeli — Servikal Omurga (Tablo 1.2)

Trafik kazası sonrası boyun kırıklarında (servikal kırık) asıl kullanılan tablo budur. Beş kategoriye ayrılır:

Kategori	Bulgu / Kırık Tipi	Kişi Bazında Maluliyet Oranı
I	Klinik bulgu, nörolojik kayıp, yapısal bozukluk veya kırık yok	%0
II	Belirgin kas spazmı, asimetrik hareket kısıtlılığı veya objektif bulgusu olmayan radiküler ağrı ya da bir vertebrada %25’ten az kompresyon / dislokasyonsuz posterior eleman kırığı / vertebra gövdesinde kırık olmadan yer değiştiren spinöz-transvers proses kırığı	~%8
III	Belirgin radikülopati bulguları (dermatomal ağrı, duyu/refleks/kuvvet kaybı, tek taraflı atrofi), elektrodiagnostik testlerle doğrulanmış ya da bir vertebra gövdesinde %25-50 arası kompresyon kırığı / spinal kanalı etkileyen posterior eleman kırığı	~%18
IV	Hareket segmenti bütünlüğünde bozulma (fleksiyon-ekstansiyon grafilerinde 3,5 mm’den fazla kayma veya 11°’den fazla açısal hareket), bilateral/çok seviyeli radikülopati, cerrahi artrodeze bağlı ciddi hareket kaybı ya da nörolojik bulgu olmaksızın bir vertebrada %50’den fazla kompresyon	~%28
V	Üst ekstremitede yardımcı cihaz gerektirecek ciddi fonksiyon kaybı, tek seviyede total nörolojik kayıp veya çok seviyeli ciddi nörolojik kayıp ya da spinal kanalda yapısal bozuklukla birlikte üst ekstremitelerde ciddi motor-duyu kaybı	~%38

Yani izole bir servikal kırıkta (spinal kord hasarı olmaksızın) kişi bazında maluliyet yaklaşık %8 ile %38 arasında değişiyor; belirleyici faktörler kompresyonun derecesi (%25’in altı / %25-50 / %50 üzeri), posterior eleman veya hareket segmenti bütünlüğünün bozulup bozulmadığı ve radikülopati/nörolojik bulgu eşlik edip etmediği.

2. Eklem Hareket Açıklığı Modeli (Tablo 1.4)

Yaralanma modeli yetersiz kalırsa, boyunun kalan hareket açıklığı (fleksiyon, ekstansiyon, lateral fleksiyon, rotasyon) ölçülüp ayrı bir tablodan orana çevrilir. Bu modelde iki alt tablo var: hareket kısıtlılığı (kalan hareket ne kadarsa o kadar düşük oran) ve ankiloz (kaynaşma/tam sertlik — çok daha yüksek oran):

Ölçüm	Yaklaşık Oran Aralığı
Fleksiyon/ekstansiyon/lateral fleksiyon/rotasyon kısıtlılığı (hafiften ciddiye)	~%0 – %6 (her hareket yönü için ayrı ayrı)
Fleksiyon/ekstansiyon ankilozu (kaynaşmış boyun, nötral pozisyondan kötü pozisyona göre)	~%12 – %40
Lateral fleksiyon ankilozu	~%8 – %40
Rotasyon ankilozu	~%12 – %50

Aynı bölgede birden fazla yönde (örneğin hem fleksiyon-ekstansiyon hem rotasyon) kısıtlılık varsa, bu değerler Balthazard yöntemiyle değil, doğrudan aritmetik olarak toplanır — Alan Kılavuzu bu noktada özellikle bu yöntemin istisna olduğunu belirtiyor.

Nörolojik Hasar Eşlik Ederse Oran Çok Daha Yüksek Olabilir

Eğer kırığa kortikospinal yol bulguları (yani omurilik/spinal kord hasarı belirtileri — felç, ciddi duyu kaybı, mesane-bağırsak fonksiyon kaybı gibi) eşlik ediyorsa, değerlendirme bu tablodan çıkıp doğrudan spinal kord lezyonları tablolarına yönlendirilir. Bu tablolar ayrı ve genellikle çok daha yüksek oranlar öngören bir sistemdir; bu nedenle omurilik hasarı şüphesi olan olgularda gerçek oran, yukarıdaki %38 üst sınırının belirgin şekilde üzerine çıkabilir.

Birden Fazla Bölge Etkilenmişse

Kaza aynı anda hem boyun hem sırt (torakal) hem bel (lomber) bölgesini etkilemişse, her bölge ayrı ayrı değerlendirilip elde edilen oranlar Balthazard (kombinasyon) formülü ile tek bir kişi oranına birleştirilir; basit toplama yapılmaz. Bu hesaplamayı Kemik Kırığı Maluliyet Oranı Hesaplayıcı aracımızın “Omurga” sekmesinden de yapabilirsiniz.

Özetle Yaklaşık Tablo

Sonuç	Yaklaşık Kişi Oranı
Bulgu/kırık yok	%0
Hafif kırık (kompresyon <%25 veya basit posterior eleman kırığı)	~%8
Orta kırık (%25-50 kompresyon) + radikülopati bulgusu	~%18
Ağır kırık (>%50 kompresyon) veya hareket segmenti bütünlüğü bozulmuş	~%28
Çok ağır, üst ekstremitede ciddi nörolojik kayıpla seyreden	~%38
Omurilik (spinal kord) hasarı eşlik ediyorsa	Ayrı tablodan hesaplanır, belirgin şekilde daha yüksek

Neden Kesin Bir Oran Verilemez?

Boyun kemiği kırıklarında nihai oran; kompresyonun yüzdesi, posterior elemanların ve hareket segmentinin bütünlüğü, radikülopati/nörolojik bulgu varlığı ve kalan hareket açıklığı gibi birden fazla değişkene bağlıdır. Değerlendirme, kaza tarihinden en az 12 ay sonra, bulguların stabilize olduğu ve değişmediği tespit edildikten sonra yapılır; bu nedenle erken dönemde net bir oran vermek mümkün değildir.

Diğer kırık türleri için hazırladığımız burun kırığından maluliyet çıkar mı, el bileği kırığı maluliyet oranı, ayak bileği kırığı maluliyet oranı, köprücük kemiği kırığı maluliyet oranı ve leğen kemiği (pelvis) kırığı maluliyet oranı yazılarımızı da inceleyebilirsiniz. İzmir ve Bodrum/Muğla bölgesinde servikal omurga kırığına bağlı tazminat dosyalarında, nörolojik bulguların ve hareket açıklığının doğru değerlendirilmesi, tazminat tutarını doğrudan etkileyen kritik bir aşamadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Boyun kemiği (servikal omurga) kırığından maluliyet çıkar mı?

Her zaman değil. Klinik bulgu, nörolojik kayıp veya yapısal bozukluk yoksa oran %0’dır. Ancak gerçek bir kırık varsa, ciddiyetine göre kişi bazında yaklaşık %8 ile %38 arasında bir oran söz konusu olabilir.

Whiplash (kırbaç darbesi) tarzı boyun yaralanmasında maluliyet oranı ne olur?

Görüntülemede yapısal bir kırık veya nörolojik bulgu saptanmazsa, bu tür yaralanmalar genellikle Kategori I kapsamında değerlendirilir ve maluliyet oranı %0 olur. Kalıcı hareket kısıtlılığı veya radikülopati gelişirse, Eklem Hareket Açıklığı Modeli veya Kategori II-III üzerinden ayrıca değerlendirme yapılır.

Boyun kırığında maluliyet oranı nasıl hesaplanır?

Öncelikle Yaralanma Modeli (Tablo 1.2) kullanılır; kırığın kompresyon derecesi, posterior eleman ve hareket segmenti bütünlüğü ile radikülopati bulgusuna göre I-V arası bir kategoriye yerleştirilir. Bu model yetersiz kalırsa, boyunun kalan hareket açıklığı ölçülerek Eklem Hareket Açıklığı Modeli (Tablo 1.4) uygulanır.

Boyun kırığına felç veya duyu kaybı eşlik ederse ne olur?

Omurilik (spinal kord) hasarı belirtileri varsa değerlendirme, çok daha yüksek oranlar öngören ayrı bir spinal kord lezyonları tablosundan yapılır; bu durumda oran %38’in belirgin şekilde üzerine çıkabilir.

Boyun kırığında (servikal vertebra) maluliyet oranı ne zaman kesinleşir?

Servikal bölgedeki kırığın kaynaması ve boyun hareket açıklığındaki kısıtlılığın kalıcı olup olmadığı, kazadan itibaren en az 12 ay süren iyileşme sürecinin ardından değerlendirilir; bu süre dolmadan sürekli/kesin maluliyet raporu düzenlenmez. Kesin oran, tam teşekküllü hastane sağlık kurulunun veya Adli Tıp Kurumu’nun muayenesine dayanarak belirlenir.

Bu makale, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2 Alan Kılavuzu’ndaki resmi tablolara dayanılarak hazırlanmış genel bilgilendirme içeriğidir; somut bir olayda maluliyet oranı ve tazminat hesabı için mutlaka konusunda uzman bir avukata ve ilgili sağlık kuruluna başvurulmalıdır.

⚖️ Hukuki İnceleme: Bu makale İnce & İnce Hukuk Bürosu avukatları tarafından güncel mevzuat çerçevesinde incelenerek yayına hazırlanmıştır.

İnce & İnce Hukuk Bürosu — İzmir/Bodrum | Tel: +90 533 200 48 35 | E-posta: kadri@ince.av.tr | ince.av.tr

Bu içeriği inceleyen avukat

Av. Arb. Simge İnce

Kurucu Ortak · İnce & İnce Hukuk Bürosu

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2017'den bu yana iş kazaları ve trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davalarıyla ilgilenmekte, aktüerya hesaplamaları yapmaktadır. 2023'ten bu yana iş hukuku, sigorta hukuku ve tüketici hukuku alanlarında uzman arabuluculuk faaliyeti yürütmektedir.

Tazminat HukukuSigorta HukukuArabuluculuk

İzmir Barosu, Sicil No: 13466 · Arabulucu Sicil No: 43286