- Yasal Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) haksız fiil hükümleri (m. 49 vd.) ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 85, 90, 91, 97
- Kritik Süre: Zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlükârda kaza tarihinden itibaren 10 yıl (TBK m. 72, KTK m. 109)
- Başvuru Şartı: Dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurudan önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur (KTK m. 97)
- Temel İlke: Değer Kaybı = Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri − Onarım Sonrası Piyasa Rayiç Değeri; artık sabit katsayı formülü değil, serbest piyasa rayiç analizi esas alınır
- Hesaplama Aracı: Bu sayfada, TSB Kasko Değer Listesi verileriyle çalışan ücretsiz bir ön hesaplama aracı yer almaktadır.
Araç değer kaybı, bir aracın trafik kazası sonucu hasar görüp usulüne uygun şekilde onarılmasından sonraki ikinci el piyasa değeri ile kaza hiç meydana gelmemiş olsaydı sahip olacağı hasarsız piyasa değeri arasındaki ekonomik farktır. 05.11.2025 tarihli ve 2025/25 sayılı SEDDK Genelgesi sonrası hesaplama artık sabit matematiksel katsayılarla değil, bilirkişi ve eksperler tarafından yapılan serbest piyasa rayiç analiziyle yapılmaktadır.
📋 İçindekiler Tablosu
- Araç Değer Kaybı Hesaplama Formülü Nedir?
- Aracınızın Değer Kaybını Hemen Hesaplayın
- Hesaplamayı Etkileyen Temel Kriterler
- 2025/25 Sayılı SEDDK Genelgesi ile Değişen Uygulama
- Değer Kaybı Talep Edilemeyen veya Sınırlı Kalan Haller
- Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarında Uygulama
- Başvuru Süreci, Görevli Merci ve Zamanaşımı
- Sıkça Sorulan Sorular
Araç Değer Kaybı Hesaplama Formülü Nedir?
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 22.02.2018 tarihli, 2017/76 Esas ve 2018/1270 Karar sayılı ilamında değer kaybı; “aracın kaza tarihindeki hasarsız piyasa değeri ile aracın kazadan sonra onarılmış haliyle piyasa değeri arasında oluşan fark” olarak tanımlanmıştır. Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 10.06.2024 tarihli, 2023/510 Esas ve 2024/637 Karar sayılı kararında yer verilen bilirkişi uygulamasına göre formül şu şekildedir:
Değer Kaybı = Kaza Öncesi Piyasa Rayiç Değeri − Kaza Sonrası (Onarılmış) Piyasa Rayiç Değeri
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi’nin 15.05.2025 tarihli, 2022/1839 Esas ve 2025/822 Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere, hesaplamada davanın görüldüğü tarihteki değil, kazanın meydana geldiği tarihteki piyasa verileri esas alınır. Uygulamada bilirkişi raporu şu dört adımı izler:
- Kaza Öncesi Hasarsız Rayiç Tespiti: Aracın marka, model, yıl, km, donanım paketi ve kaza anındaki piyasa değeri belirlenir.
- Hasar Geçmişi ve Parça İncelemesi: Aracın önceki TRAMER kayıtları ile mevcut kazadaki hasarlı parçalar (değişen/boyanan/taşıyıcı aksam) ayrıştırılır.
- Kaza Sonrası Onarılmış Rayiç Tespiti: Yapılan onarımın niteliği ve kaza geçmişi algısı gözetilerek aracın piyasadaki reel değeri saptanır.
- Fark Tutarının Belirlenmesi: İki rayiç değer arasındaki fark bulunur; kusur oranı ve poliçe limitleri uygulanarak nihai tazminat belirlenir.
Aracınızın Değer Kaybını Hemen Hesaplayın
Aşağıdaki araç, TSB Kasko Değer Listesi verileri baz alınarak markanıza, modelinize, üretim yılınıza, kilometrenize ve hasar gören/boyalı/değişen parçalarınıza göre ön bir değer kaybı tahmini üretir. Sonuç yalnızca fikir vermek amaçlıdır; TBK m. 49 vd. ve KTK m. 85, 90, 91, 97 uyarınca bağlayıcı tazminat tutarı, somut olayda bilirkişi/eksper raporuyla belirlenir.
Hesaplamayı Etkileyen Temel Kriterler
İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 28.06.2024 tarihli, 2023/23 Esas ve 2024/610 Karar sayılı kararında, değer kaybının “somut ve denetlenebilir bir şekilde” tespit edilebilmesi için aşağıdaki kriterlerin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir:
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Aracın kimlik bilgileri | Marka, model, üretim ve trafiğe çıkış tarihi, donanım paketi, kullanım tarzı |
| Kullanılmışlık düzeyi | Kaza anındaki fiili kilometre ve mekanik/kozmetik yıpranma payı |
| Hasarın niteliği ve lokalizasyonu | Hasarın taşıyıcı iskelette (şasi, kolon) mi yoksa sökülüp takılabilen parçalarda mı olduğu |
| Geçmiş hasar kaydı (TRAMER) | Aracın kaza öncesinde hasara uğrayıp uğramadığı, mükerrer hasar durumu |
| Piyasa verileri | İkinci el ilanları, yetkili servis/galeri bültenleri ve sektör analizleri ile desteklenen emsal fiyatlar |
2025/25 Sayılı SEDDK Genelgesi ile Değişen Uygulama
Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli, 2019/40 Esas ve 2020/40 Karar sayılı kararıyla KTK m. 90 ve 92’de yer alıp tazminat hesabını Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları’na bırakan hükümler iptal edilmiştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi’nin 15.01.2026 tarihli, 2025/245 Esas ve 2026/18 Karar sayılı ilamında bu kararın sonucu şöyle özetlenmiştir: zararın kapsamı artık Genel Şartlar’a göre değil, doğrudan KTK ve TBK’nın haksız fiil hükümlerine göre belirlenir.
Bu çizgide, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) 05.11.2025 tarihli ve 2025/25 sayılı Genelgesi ile sigorta eksperlerinin kullandığı şablon değiştirilmiş; ZMSS Genel Şartları Ek-1’deki katı matematiksel katsayı formülü (baz değer kaybı × kullanılmışlık katsayısı × hasar boyutu katsayısı) yürürlükten kaldırılarak, Yargıtay uygulamasıyla uyumlu “kaza öncesi rayiç − onarım sonrası rayiç” farkı eksenli serbest piyasa analizi standardı getirilmiştir.
Değer Kaybı Talep Edilemeyen veya Sınırlı Kalan Haller
Her hasar kaleminde değer kaybı doğmaz. Doktrin ve içtihatta kabul edilen başlıca istisnalar şunlardır:
- Plastik aksam ve sarf malzemeleri: Tampon, jant kapağı, cam, far veya silecek gibi periyodik değişim unsuru olan parçaların hasarlanması, aracın ana gövde ve mekanik bütünlüğünü etkilemediğinden kural olarak değer kaybı doğurmaz veya çok sınırlı doğurur.
- Mükerrer hasar: Daha önce boyanmış/değişmiş bir parçanın yeni kazada aynı nitelikte tekrar boyanması halinde, Yargıtay bu parça için yeni değer kaybı hesaplanmayacağını; ancak hasarın büyümesi veya parçanın bu kez değişmek zorunda kalması halinde sınırlı bir değer kaybının hesaplanabileceğini kabul etmektedir.
- Pert-total (tam hasar) araçlar: Onarım masraflarının aracın rayiç değerini aşması veya aracın onarılamaz hale gelmesi halinde, araç maliki değer kaybı değil, doğrudan pert-total bedeli talep edebilir.
- Kazanç/kira kaybı ayrımı: Aracın tamir süresince kullanılamamasından doğan kazanç kaybı veya ikame araç bedeli, değer kaybı kavramına dahil değildir; ZMSS teminatı dışında kalır ve yalnızca haksız fiil faili sürücü veya işletenden talep edilebilir.
Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarında Uygulama
Konuya ilişkin istikrarlı içtihat, değer kaybının somut piyasa verileriyle desteklenen bilirkişi raporlarına dayandırılmasını aramaktadır:
| Mahkeme / Karar | Esas Alınan İlke |
|---|---|
| Yargıtay 17. HD, 22.02.2018, 2017/76 E., 2018/1270 K. | Değer kaybının tanımı: kaza öncesi ve onarım sonrası piyasa değeri farkı |
| Yargıtay 17. HD, 13.02.2018, 2016/13996 E., 2018/902 K. | Marka, yaş, model, km ve hasarlı kısım kriterlerine göre hesaplama |
| İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 28.06.2024, 2023/23 E., 2024/610 K. | Kriterlerin bir bütün olarak, somut ve denetlenebilir şekilde değerlendirilmesi |
| İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. HD, 08.02.2024, 2021/979 E., 2024/257 K. | KTK m. 90 ve 7327 sayılı Kanun düzenlemeleri çerçevesinde hesaplama |
| İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. HD, 15.05.2025, 2022/1839 E., 2025/822 K. | Hesaplamada kaza tarihindeki (güncel değil) piyasa verilerinin esas alınması |
Başvuru Süreci, Görevli Merci ve Zamanaşımı
KTK m. 97 uyarınca, ZMSS şirketine karşı dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması zorunludur. Haksız fiil faili sürücü, araç işleteni (KTK m. 85) ve ZMSS sigortacısı (KTK m. 91) değer kaybı zararından zarar görene karşı müteselsilen sorumludur; ancak sigortacının sorumluluğu poliçedeki maddi hasar teminat limitiyle sınırlıdır.
KTK m. 109 ve TBK m. 72 uyarınca değer kaybı talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlükârda kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. İzmir Adliyesi (Bayraklı) ve Bodrum Adliyesi çevresinde görülen dosyalarda da uygulama bu esaslara göre yürütülmekte; talebin süresinde ve doğru merciye (sigorta şirketi, Sigorta Tahkim Komisyonu veya Asliye Ticaret Mahkemesi) yöneltilmesi hak kaybının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.
Değer kaybı talebinin dayanağı olan araç hasar sürecinde vekâletle takip yürütülecekse, sürece araç değer kaybı vekaletname örneği üzerinden başlanabilir. Trafik kazası kaynaklı diğer maddi/manevi tazminat kalemleri hakkında bilgi için İzmir trafik kazası avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Bu makaledeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olayınıza özgü hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Araç değer kaybı hangi hallerde talep edilemez?
Aracın hurdaya çıkarılma veya trafikten çekme işlemi görmüş olması (pert-total) halinde değer kaybı değil, pert-total bedeli talep edilebilir. Ayrıca zarar gören kazada tam kusurlu ise değer kaybı talep edemez; kısmi kusurlu ise tazminattan kusuru oranında indirim yapılır.
Değer kaybı davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
KTK m. 109 ve TBK m. 72 uyarınca, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlükârda kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Değer kaybı hesaplamasında hangi belgeler önemlidir?
Aracın TRAMER hasar kaydı, kaza tespit tutanağı, onarım/servis faturaları ve bilirkişi raporunda kullanılan somut piyasa emsalleri (ikinci el ilanları, galeri ve yetkili servis verileri) hesaplamanın denetlenebilirliği açısından önem taşır.
Sayfadaki hesaplama aracının sonucu mahkemede veya sigorta şirketine karşı kullanılabilir mi?
Hayır. Araç yalnızca TSB Kasko Değer Listesi verileriyle çalışan bir ön tahmin sunar ve bağlayıcı değildir; resmi bilirkişi raporu, sigorta eksper tespiti veya hukuki görüş yerine geçmez. Talebinizi somut ve denetlenebilir hale getirmek için mutlaka lisanslı bir eksper/bilirkişi teyidi alınmalıdır.
⚖️ Hukuki İnceleme: Bu makale İnce & İnce Hukuk Bürosu avukatları tarafından güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde incelenerek yayına hazırlanmıştır.
Av. Arb. Simge İnce
Kurucu Ortak · İnce & İnce Hukuk Bürosu
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2017'den bu yana iş kazaları ve trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davalarıyla ilgilenmekte, aktüerya hesaplamaları yapmaktadır. 2023'ten bu yana iş hukuku, sigorta hukuku ve tüketici hukuku alanlarında uzman arabuluculuk faaliyeti yürütmektedir.